Şam Günleri :
Hürriyet
ve Meşrutiyet fikirleri ile donanmış olan Mustafa Kemal, düşüncelerini
uygulamak
amacı
ile Şam’da ”Vatan ve Hürriyet” adı ile bir cemiyet kurmuştu. Ancak çoğunlukla Arapların
yaşadığı ve Arap kabilelerinin sık sık isyan çıkardıkları Suriye’de
düşüncelerini yaymak için uygun bir ortamın olmadığını gördüğü gibi Osmanlı
topraklarında yaşayan herkesi “Osmanlı vatandaşı” düşüncesinde birleştirmeyi
hedefleyen “Osmanlıcılık” fikrinin
gerçekleşemeyeceğini
de görmüştü. Bununla birlikte Suriye’nin bu durumu O’na mücadele etme azmi
kazandırmış, düşüncelerini rahatlıkla uygulayabileceğine inandığı Selanik’e
gizlice gelerek “Vatan ve Hürriyet Cemiyeti’nin” Makedonya şubesini açmıştı.
Selanik’e Dönüş:
1907’de
Kolağası rütbesi ile Makedonya’da 3. Orduya atanan Mustafa Kemal, bundan sonra
siyasi çalışmalarını Vatan ve Hürriyet Cemiyeti ile birleştirdiği Aydınlar ve
Genç Subaylar
tarafından
kurulan “İttihat ve Terakki Cemiyeti’nde” sürdürmeye başlamış ise de; Ordu’nun
siyasetten uzaklaşması gerektiği, II. Meşrutiyet’in ilanından (1908) sonra cemiyetin
siyasi partiye dönüşmesi konularında cemiyet ileri gelenleri ile görüş ayrılığına
düşmüştü. Bununla birlikte Meşrutiyet yönetimine
karşı çıkan 31 Mart İsyanı’nı (13 Nisan 1909)
bastırmak üzere Mahmut Şevket Paşa komutasında
Selanik’te hazırlanan “Hareket Ordusu’nda” Mustafa Kemal Kurmay Başkan olarak görev almıştı. İstanbul’a gelen “Hareket Ordusu” isyanı bastırmış, isyanla ilişkili görülen Padişah II. Abdülhamit tahttan indirilerek Selanik’e sürgüne gönderilirken yerine V. Mehmet Reşat tahta çıkarılmıştı. Mustafa Kemal düzenin sağlanmasından sonra 1910 yılında Arnavutluk’ta çıkan ayaklanmanın bastırılmasında önemli rol oynadı.
Biliyor muydunuz?
31 Mart İsyanı’nın, Osmanlı tarihinde “Rejime karşı çıkan” ilk
isyan olduğunu…
31 Mart İsyanı’nın, Osmanlı tarihinde Patrona Halil (Lale Devri)
ve Kabakçı Mustafa
(Nizam-ı Cedit) İsyanları gibi “Yeniliklere karşı” yapılmış gerici
isyanlar arasında yer aldığını…
İttihat
ve Terakki Cemiyeti ileri gelenleri ile düştüğü görüş ayrılığı O’nu askerlik
mesleğine
daha
fazla bağlamış, 1910 da Fransa’da düzenlenen Pikardi Manevraları’na seçilmesini
sağlamış, ayrıca 1913 yılında Sofya Ateşemiliterliğine atanmasına neden
olmuştu.
MUSTAFA KEMAL SOFYA’DA
Mustafa Kemal Sofya’da bulunduğu süre içinde;
a) Bulgaristan Türklerinin
morallerini yükseltmek,
b) Bulgaristan Türklerinin
Osmanlı Devleti’ ne bağlılıklarını daha da artırmak
c) Bulgar ordusunun durumunu
incelemek amacıyla Bulgaristan gezisi yapmış, Bulgar kültürünü daha yakından
tanımak amacı ile sosyal faaliyetlere de katılmıştı.
Dünya
Savaşı’nın çıkması ve Mustafa Kemal’ in bu savaşa girilmemesi konusundaki
uyarılarına
rağmen, Osmanlı Devleti’nin savaşa girmesi üzerine Tekirdağ’ da kuruluş aşamasında
olan 19. Tümen Komutanlığı’na atanmış, Arıburnu ve Anafartalar bölgesi komutanı
olmuştu.